Γ. Καρτάλη 72
(Πρώην Γαλλικό Ινστιτούτο)
38333 Βόλος
ead-volos@astronomos.gr
secretary@astronomos.gr
Τηλ: (+30) 2421046253
Fax: (+30) 2421051061

Μάθημα 10ο:
Αστρονομικά όργανα

Τα άστρα μας στέλνουν «μηνύματα» με το ηλεκτρομαγνητικό τους φάσμα. Μερικά από τα μηνύματα αυτά συλλαμβάνονται με τη βοήθεια των αστρονομικών μας οργάνων. Από τους αρχαίους χρόνους, μας είναι γνωστός ο γνώμονας, το ηλιακό ρολόι, ο αστρολάβος κ.λπ. Την επανάσταση στα αστρονομικά όργανα μας την έφερε η διόπτρα του Γαλιλαίου, η οποία έγινε αιτία να ανακαλυφθούν τα τηλεσκόπια του Cassegrain, του Νεύτωνα, του Χέρσελ, του Φουκώ και όλα τα σύγχρονα μεγάλα τηλεσκόπια. Στο δεύτερο ήμισυ του 20ού αιώνα τα εργαστήρια αστρονομίας ήταν εφοδιασμένα με εξάντα, θεοδόλιχο και χρονόμετρο.

Τα μεγάλα τηλεσκόπια χωρίζονται στις ακόλουθες κατηγορίες:

Τα διοπτρικά τηλεσκόπια, που χρησιμοποιούν φακούς για τη μεγέθυνση και την παρατήρηση των άστρων. Παρουσιάζουν, όμως, σφάλματα και γι’ αυτό ο φακός τους δεν συναντάται μεγαλύτερος από 1,02 μ. (Yerkes των ΗΠΑ).
Τα κατοπτρικά τηλεσκόπια, που φθάνουν να έχουν διάμετρο μέχρι 6 μ. (του Καυκάσου της Ρωσίας) και χρησιμοποιούν κάτοπτρο. Μερικές βελτιώσεις στην κατασκευή τους (π.χ. στο τύπου Σμιτ) αυξάνουν την αποδοτικότητά τους.
Τα ραδιοτηλεσκόπια, που «βλέπουν» από το ραδιοφωνικό παράθυρο και χρησιμοποιούν συρμάτινο κάτοπτρο, με κατασκευή παρόμοια με το ραντάρ. Μεγάλα τέτοια ραδιοτηλεσκόπια βρίσκονται στη Βιρτζίνια των ΗΠΑ, στο Μάντσεστερ της Αγγλίας, στη Βόνη, στο Πόρτο Ρίκο και στο Σίδνεϋ.
Τροχιακά τηλεσκόπια, τα οποία αναπτύχθηκαν τελευταία και περιφέρονται γύρω από τη Γη ή ταξιδεύουν ανάμεσα στους πλανήτες του ηλιακού μας συστήματος.
Ανάλογα με τον τρόπο στήριξης, τα τηλεσκόπια διακρίνονται σε αλταζιμουθιακά, ισημερινά και μεσημβρινά. Μερικά δε βοηθητικά αστρονομικά όργανα είναι: Μικρόμετρα, πολωσίμετρα, φασματογράφοι κ.λπ.