Γ. Καρτάλη 72
(Πρώην Γαλλικό Ινστιτούτο)
38333 Βόλος
ead-volos@astronomos.gr
secretary@astronomos.gr
Τηλ: (+30) 2421046253
Fax: (+30) 2421051061

Μάθημα 4ο:
Μεσοαστρική ύλη – Μεσοαστρικός χώρος

Ανάμεσα στους απλανείς αστέρες δεν υπάρχει απόλυτο κενό, αλλά άφθονη διάχυτη ύλη, πολύ αραιή, που λέγεται μεσοαστρική ύλη. Αποτελείται από σκόνη και αέριο.

Πολλές φορές η ύλη αυτή είναι συμπυκνωμένη και αποτελεί τα νεφελώματα. Τα φωτεινά νεφελώματα, σε αντίθεση με τα σκοτεινά, φωτίζονται από γειτονικούς αστέρες και είτε ανακλούν το φως, οπότε λέγονται νεφελώματα ανάκλασης, είτε ιονίζονται και εκπέμπουν δικό τους φως, οπότε λέγονται νεφελώματα εκπομπής. Ειδικής μορφής φωτεινά νεφελώματα αποτελούν τα πλανητικά νεφελώματα, που έχουν μορφή δίσκου.

Η μεσοαστρική ύλη προκαλεί την απορρόφηση και την πόλωση του φωτός των αστέρων και ιδιαίτερα του φωτός των άλλων γαλαξιών, επειδή το φως αυτών είναι πολύ αμυδρό. Τα φαινόμενα αυτά είναι εντονότερα στο γαλαξιακό επίπεδο.

Άλλα φαινόμενα, που προκαλεί η μεσοαστρική ύλη, είναι οι «στάσιμες γραμμές» του φάσματός της και ιδιαίτερα τα ραδιοφωνικά κύματα, για χάρη των οποίων αναπτύχθηκαν τα ραδιοτηλεσκόπια και η ραδιοαστρονομία. Με τα ραδιοτηλεσκόπια ανακαλύφθηκαν και οι ραδιοπηγές, από όπου έρχονται έντονες ραδιοακτινοβολίες. Πολλοί αστέρες είναι παράλληλα και ραδιοπηγές.

Τελευταία, με τη βοήθεια διαστημικών συσκευών, που εκτοξεύθηκαν γύρω από τη Γη, ανακαλύφθηκαν στον ουρανό και πηγές ακτίνων – Χ & γ. Αυτές είναι αδύνατο να ανακαλυφθούν από την επιφάνεια της Γης, γιατί η ακτινοβολία τους απορροφάται από την ατμόσφαιρά της.