Γ. Καρτάλη 72
(Πρώην Γαλλικό Ινστιτούτο)
38333 Βόλος
ead-volos@astronomos.gr
secretary@astronomos.gr
Τηλ: (+30) 2421046253
Fax: (+30) 2421051061

Μάθημα 11ο:
Κοσμολογία

Η κοσμολογία είναι ο κλάδος της αστρονομίας και της αστροφυσικής, που εξετάζει τη δημιουργία, την εξέλιξη και το μέλλον του Σύμπαντος, με βάση τους βασικούς νόμους αυτού. Σύμφωνα με την επικρατούσα άποψη της κοσμολογίας, το Σύμπαν δημιουργήθηκε πριν από 13,7 δισεκατομμύρια χρόνια, από μια Μεγάλη Έκρηξη (Big Bang). Πρώτα δημιουργήθηκαν τα σωματίδια της ύλης, τα οποία συντέθηκαν και αποτέλεσαν τα χημικά στοιχεία αυτής. Ύστερα συνενώθηκαν τα άτομα αυτά και δημιούργησαν την ύλη, η οποία στη συνέχεια συμπυκνώθηκε σε αστέρες, γαλαξίες και σμήνη γαλαξιών.

Η Μεγάλη Έκρηξη δημιούργησε ένα διαστελλόμενο Σύμπαν, το οποίο συνεχίζει πάντα να διαστέλλεται και μάλιστα με επιταχυνόμενη κίνηση, όπως ανακαλύφθηκε τα τελευταία χρόνια.

Το Σύμπαν είναι ισότροπο, δηλ. έχει τις ίδιες ιδιότητες προς όλες τις κατευθύνσεις, είναι δε και ομογενές, δηλ. είναι το ίδιο σε κάθε σημείο του, ενώ επικρατούν παντού οι ίδιοι φυσικοί νόμοι.

Πριν από τη θεωρία της Μεγάλης Έκρηξης, οι αστρονόμοι πίστευαν στο στατικό Σύμπαν, ότι δηλ. το Σύμπαν είναι σταθερό και αναλλοίωτο. Το Σύμπαν αυτό υιοθετούσε και ο Αϊνστάιν, ο οποίος, εισήγαγε στις εξισώσεις του την κοσμολογική σταθερά, όταν, όμως, ανακαλύφθηκε η διαστολή του Σύμπαντος, αναγκάστηκε να την αναθεωρήσει.

Οι τρεις μεγάλες επαναστάσεις της κοσμολογίας ήταν: 1.- Του γεωκεντρικού συστήματος του κόσμου, που υποστηρίχθηκε από τον Αριστοτέλη και τον Πτολεμαίο και δέσποζε στην ανθρωπότητα μέχρι το 16ο αιώνα. 2.- Το Κοπερνίκειο (ή καλύτερα Αριστάρχειο) ηλιοκεντρικό σύστημα, το οποίο υποστηρίχθηκε από πολλούς αστρονόμους και υποστήριζε ότι κέντρο του Σύμπαντος είναι ο Ήλιος, και ότι η Γη, οι πλανήτες και οι αστέρες περιφέρονται γύρω από τον Ήλιο. 3.- Η διαστολή του Σύμπαντος, η οποία παρουσιάστηκε την τρίτη 10ετία του περασμένου αιώνα και θεωρεί ότι δεν υπάρχει κέντρο του Σύμπαντος, αλλά ότι το Σύμπαν αποτελείται από γαλαξίες και σμήνη γαλαξιών, που απομακρύνονται συνεχώς μεταξύ τους.

Η διαστολή του Σύμπαντος επιβεβαιώνεται, όχι μόνο από τη «φυγή των γαλαξιών», αλλά και από την «ακτινοβολία μικροκυμάτων», που προέρχεται σχεδόν ομοιόμορφα από όλες τις κατευθύνσεις του Σύμπαντος και που αποτελεί τον απόηχο της Μεγάλης Έκρηξης.

Τις δυο τελευταίες 10ετίες διαπιστώθηκε ότι η διαστολή του Σύμπαντος είναι επιταχυνόμενη, κάτι που δικαιολογείται πλέον από την κοσμολογική σταθερά του Αϊνστάιν, την οποία εισήγαγε στην αρχή, αλλά ανακάλεσε αργότερα ως το μεγάλο λάθος της ζωής του.