Γ. Καρτάλη 72
(Πρώην Γαλλικό Ινστιτούτο)
38333 Βόλος
ead-volos@astronomos.gr
secretary@astronomos.gr
Τηλ: (+30) 2421046253
Fax: (+30) 2421051061

Μάθημα 14ο:
Κοσμική ακτινοβολία και κοσμική ακτινοβολία μικροκυμάτων

Η κοσμική ακτινοβολία είναι η ακτινοβολία που προέρχεται από τα διάφορα μέρη του ουρανού και περιλαμβάνει διάφορα σωματίδια: πρωτόνια, ηλεκτρόνια, φωτόνια, νετρίνα κ.λπ. Τα σωματίδια αυτά εκπέμπονται από τα μεσοαστρικά νέφη, από τους υπερκαινοφανείς αστέρες, από τις γαλαξιακές περιοχές, ακόμη και από τον Ήλιο και τις ζώνες ακτινοβολίας Βαν Άλλεν.

Τις κοσμικές ακτινοβολίες τις ανιχνεύουμε με τον απαριθμητή Γκάιγκερ – Μύλερ , παλαιότερα και με τους φωτοπολλαπλασιαστές σήμερα, καθώς και με άλλους τρόπους. Τις παρατηρούμε δε με τη βοήθεια αεροστάτων μεγάλου ύψους, με τεχνητούς δορυφόρους και με διαστημικές συσκευές του διαπλανητικού χώρου.

Η γαλαξιακή κοσμική ακτινοβολία έχει την πηγή της στους αστέρες και μάλιστα στους υπερκαινοφανείς, αλλά και στο κέντρο του Γαλαξία μας. Η κοσμική ακτινοβολία, που προέρχεται από τον Ήλιο, είναι άμεση και παρατηρήσιμη. Προέρχεται, όμως, από ένα μικρό μέρος της περιοχής όπου βρίσκεται ο Ήλιος καθημερινά.

Ιστορικά διαπιστώθηκε η ύπαρξη της κοσμικής ακτινοβολίας από το 1911, αλλά η κύρια γνώση μας προέρχεται από τα διαστημικά σκάφη που κινούνται, τόσο γύρω από τη Γη όσο και προς το αχανές Διάστημα. Οι κάποιες ανισοτροπίες της ακτινοβολίας αυτής προέρχονται από τη δημιουργία των γαλαξιών και των σμηνών γαλαξιών.

Η κοσμική ακτινοβολία υποβάθρου είναι ισότροπη και προέρχεται από όλα τα μέρη του ουρανού. Είχε επισημανθεί από τον κοσμολόγο Γκαμόφ, το 1948 και ανακαλύφθηκε τυχαία, το 1965, από τους νομπελίστες ερευνητές Πενζίας και Γουίλσον. Η ανακάλυψη αυτή στήριξε αποφασιστικά τη θεωρία της Μεγάλης Έκρηξης του Σύμπαντος και αποδυνάμωσε όλως διόλου την άλλη θεωρία της σταθερής κατάστασης αυτού. Η θερμοκρασία της ακτινοβολίας αυτής υπολογίστηκε πλέον στους 2,7 οΚ.