Γ. Καρτάλη 72
(Πρώην Γαλλικό Ινστιτούτο)
38333 Βόλος
ead-volos@astronomos.gr
secretary@astronomos.gr
Τηλ: (+30) 2421046253
Fax: (+30) 2421051061

Μάθημα 4ο:
Διαστημικοί σταθμοί – Διαστημικά λεωφορεία και τηλεσκόπια

Στις αρχές τους 10ετίας του 1970, άρχισαν να αναπτύσσονται από του Αμερικανούς και τους Σοβιετικούς οι διαστημικοί σταθμοί, που χωρούσαν 3 έως και 10 περίπου άτομα. Ο πρώτος διαστημικός σταθμός, ο «Σκάιλαμπ» εκτοξεύθηκε το 1973 και χωρούσε 3 άτομα. Λειτούργησε δε μέχρι το Φεβρουάριο του 1974, με τρεις σειρές αστροναυτών. Μετά άρχισαν να εκτοξεύονται διαδοχικά οι διαστημικοί σταθμοί «Σαλιούτ 1 – 7 » των Σοβιετικών, οι πρώτοι των οποίων δεν λειτούργησαν, ενώ οι δύο τελευταίοι κατοικήθηκαν από πολλά πληρώματα μέχρι το 1986. Τότε εκτοξεύθηκε ο μεγάλος διαστημικός σταθμός «Μιρ», ο οποίος κατοικήθηκε από πολλούς κοσμοναύτες, μάλιστα δε μερικοί κατέρριψαν ρεκόρ παραμονής στο διάστημα όπως ο Αντβέγεφ (748 ημέρες)  και ο Πολυακώφ (438 ημέρες). Το κύκνειο άσμα του εξέπεμψε το Μάρτιο του 2001, οπότε αφέθηκε να καταπέσει στον Ωκεανό. Ήδη, όμως βρισκόταν σε εξέλιξη ο Διεθνής Διαστημικός Σταθμός, ο οποίος άρχισε να συναρμολογείται στο Διάστημα, το 1997, και κατοικήθηκε για πρώτη φορά, το 2000, ενώ ολοκληρώθηκε η κατασκευή του, το 2011.

Παράλληλα οι Αμερικανοί ανέπτυξαν τα διαστημικά λεωφορεία για την έρευνα του Διαστήματος, που χωρούσαν από 4 έως 8 αστροναύτες. Εκτοξεύονταν για μερικές ημέρες, έως και δυο εβδομάδες, και ύστερα επέστρεφαν στη Γη και προετοιμάζονταν για την επόμενη εκτόξευση. Το πρώτο λεωφορείο ήταν το «Κολούμπια», που εκτοξεύθηκε το 1981, ενώ είχε τραγικό τέλος, όταν ανεφλέγη στην ατμόσφαιρα, το 2003. Το δεύτερο ήταν το «Τσάλεντζερ», που άρχισε τη σταδιοδρομία του, το 1983 και τελείωσε, το 1986, γιατί και αυτό ανεφλέγη κατά την εκτόξευσή του. Τα άλλα τρία λεωφορεία ήταν το «Ντισκάβερυ», που εκτοξεύθηκε για πρώτη φορά το 1984, το «Ατλαντίς», που εκτοξεύθηκε το 1985 και το «Εντέβορ», το 1992. Η χρήση των λεωφορείων σταμάτησε το 2011.

Τα διαστημικά τηλεσκόπια άρχισαν να εκτοξεύονται από την έναρξη ακόμη της διαστημικής εποχής, με διάφορους τύπους και συγκεκριμένες αποστολές. Το πρώτο «επίσημο» τηλεσκόπιο ήταν το «Ουχουρού», που εκτοξεύθηκε το 1970, το «Βόγιατζερ» που εκτοξεύθηκε το 1977 και κατευθύνθηκε προς τα όρια του ηλιακού τους συστήματος, το «Αϊνστάιν», το 1978,  που ερευνούσε τις ακτίνες – Χ, το “IRAS”, το 1983, το «Ίππαρχος» (“HIPPARCOS”), το 1989, το «Χαμπλ» (“Hubble”), το 1990, που έδωσε καταπληκτικές φωτογραφίες του εγγύς και του απώτερου Σύμπαντος, το «Οδυσσέας» (“Ulysses”), το 1990, το “SOHO”, το 1995, που παρακολουθεί ακατάπαυστα την ηλιακή δραστηριότητα, το «Ιχνηλάτης», το 1996,  το «Κασίνι – Χόιχενς» το 1997, που μελέτησε τον Κρόνο και τον Τιτάνα, το «Τσάντρα», το 1999, το «Σπίτζερ», το 2003, το «Κέπλερ», το (“Kepler”), το 2009 και πολλά άλλα.